Trail Overview | Section 1 | Section 2 | Section 3 | Section 4 | Section 5 | Section 6 | Section 7
St Brides Church, Cwmdeuddwr
Dedicated to St Bride which reflects the presence of a sacred well just outside the churchyard, which is a prehistoric circular site . It was here that Lord Rhys, the Welsh prince called together a gathering in the 13th century to present the vast area of the Elynedd to the monks of Strata Florida. The common of Cwmdauddwr Grange provided food for Rayader Castle. These ancient areas still exist in designated commons and sheepwalks. The present Church is Victorian but has some interesting plaques from Nantgwillt Church which was submerged when the Elan Valley dams were built in the late 19th Century. One of these commemorates the fact that Emmeline Lewis-Lloyd, who was a pioneering Alpininist, was the 8th woman to climb Mont Blanc. The Church has a very fine ironwork rood screen.
Eglwys Santes Bride, Cwmdeuddwr
Mae’r eglwys hon, a gyflwynwyd i’r Santes Bride, yn nodi presenoldeb ffynnon gysegredig yn union y tu allan i’r fynwent, lle sy’n safle cylchol cyn-hanesyddol. Yma y galwodd yr Arglwydd Rhys, y tywysog Cymreig, gasgliad o bobl ynghyd yn y drydedd ganrif ar ddeg i gyflwyno ardal enfawr Elynedd i fynachod Ystrad Fflur. Roedd tir comin Plasty Cwmdeuddwr yn darparu bwyd ar gyfer Castell Rhaeadr. Mae’r ardaloedd hynafol hyn yn dal i fodoli o fewn tiroedd comin a ffriddoedd dynodedig. Mae’r Eglwys bresennol yn perthyn i oes Fictoria ond y mae yma blaciau diddorol o Eglwys Nantgwyllt a gafodd ei boddi pan adeiladwyd cronfeydd dŵr Cwm Elan yn niwedd y bedwaredd ganrif ar bymtheg. Mae un o’r rhain yn coffau’r ffaith mai Emmeline Lewis-Lloyd, a oedd yn un o’r gwragedd cyntaf i ymddiddori yn yr Alpau, oedd yr wythfed ddynes i ddringo Mont Blanc. Mae gan yr Eglwys groglen wych iawn o waith haearn.